در گفت‌وگوهای عادی و روزمره قطعا پیش آمده که این عبارت رو شنیده باشید: «زیبایی تو سادگیه!». اگر درک درستی از مفهوم سادگی و مکتب هنری ساده گرایی یا مینیمالیسم داشته باشید، زیبایی چشمگیری در سادگی پیدا خواهید کرد.


مینیمالیسم چیست؟

مکتب هنری مینیمالیسم (Minimalism) یا به فارسی ساده گرایی با اسامی متفاوتی نامیده می‌شود. کمینه گرایی، هنر موجز یا هنر کمینه، هنر تحت‌الفظی (Literalist art) یا هنر ای بی سی(ABC art) از دیگر روش‌های اشاره به این مکتب هنری است. پایه و اساس مینیمالیسم بر سادگی و دوری از پیچیدگی بنا شده است.



چه پیچیدگی فلسفی آثار هنری مکتوب مانند رمان و داستان باشد، چه پیچیدگی بصری هنرهای تجسمی دو بعدی و سه بعدی مثل نقاشی و مجسمه سازی. مثل انواع و اقسام هنرهای دیگر که به دست تجارت و کسب و کارها به کار گرفته شدند تا به ابزاری تبلیغاتی تبدیل شوند، هنر مینیمال هم یکی از مکاتب محبوب و مقبول در طراحی و بسته بندی محصولات و کالاهاست.



بسته بندی مینیمالیستی چیست؟



طراحی بسته بندی مینیمالیستی یعنی استفاده از اصول و قواعد این مکتب هنری در طراحی همۀ جوانب بسته‌بندی محصول. از تصاویر و نوشته‌های روی آن گرفته تا شکل بسته و نحوۀ باز و بسته شدن آن. بسته بندی مینیمال به خاطر تمایزی که از نظر بصری با کالاهای اطراف خودش دارد، اصطلاحا فوکوس را می‌کشد و نظر مخاطب را در میان انبوه کالاهای فروشگاه به خودش جلب می‌کند.



اگر طراح به خوبی به اصول مینیمالیسم مسلط باشد و به درستی از پس اجرای آنها در بسته‌بندی محصول بربیاید، نتیجه بی‌نهایت دلپذیر و چشم‌گیر است و این چهار پیام را به مخاطب منتقل می‌کند:



• این کالا لوکس، خاص و متفاوت است.



• این کالا را به خوبی می‌توان درک کرد و چیز پیچیده‌ای در مورد آن وجود ندارد.



• این کالا ظریف و جذاب است و روی آن ‌مدت‌ها فکر شده است.



• این کالا سالم، مفید، کاربردی یا تازه است. (بسته به محصولی که دارید.)



آیا سادگی ساده است؟



بسیاری از افراد فکر می‌کنند به صرف اینکه این مکتب، مکتب ساده گرایی است، پس احتمالا پیاده کردن آن هم کار به سادگی اسمش خواهد بود. این موضوع از اشتباهات باور نکردنی ولی رایج است. سادگی، اختصار و موجز بودن از سخت‌ترین کارهای دنیاست.



اگر تا به حال تلاش کرده باشید تا یک متن مفصل و پیچیده را خلاصه نویسی کنید، دقیقا می‌‌دانید که در مورد چه چیزی صحبت می‌کنیم. فراموش نکنید که صرف لخت و خالی گذاشتن طرح به معنای مینیمالیستی بودن آن نیست. قواعد و قوانینی وجود دارند که بسته به نوع محصول، شکل فعالیت شرکت، مخاطب محصول، اصول روانشناسی و موارد دیگر باید به آن‌ها توجه داشت.



مزایای استفاده از بسته بندی مینیمالیستی



بر اساس تحقیقات انجام شده در موسسۀ Pricewaterhouse cooper و موسسات دیگر، طراحی مینیمال حسی رازآلود در ذهن مخاطب به وجود می‌آورد و به خاطر جاذبۀ این حس ناشناختگی، او را به خرید تشویق می‌کند. موارد دیگری که می‌توان در لیست مزایای بسته بندی مینیمالیستی به آنها اشاره کرد:



• بسته بندی مینیمالیستی روشی عالی برای صرفه جویی در هزینه‌هاست، بدون اینکه محصولتان بی ارزش یا اصطلاحا چیپ به نظر برسد و برعکس حس لوکس بودن داشته باشد.



• بسته بندی مینیمال به خاطر استفادۀ کمتر از مواد اولیه، احتمالا وزن محصولتان را هم پایین می‌آورد و جا‌به‌جایی و ارسال آن را راحت‌تر می‌کند.



• به همان دلیل بالا، این روش بسته بندی می‌تواند با محیط زیست هم مهربان‌تر باشد و احتمالا زبالۀ کمتری تولید و بازیافت آن را نیز ساده‌تر کند.



• اصل گاو بنفش در تبلیغات می‌گوید که محصولی که چیزی متفاوت نسبت به سیل محصولات مشابه داشته باشد قطعا نظر مخاطب را جلب می‌کند. طراحی ساده و بسته بندی مینیمالیستی در میان انبوه طراحی‌های شلوغ و پلوغ و پر زرق و برق، می‌تواند گاو بنفش محصول و برگ برندۀ شما باشد.



نکات اساسی در بسته بندی مینیمالیستی



همانطور که گفتیم مینیمالیسم برای خودش یک مکتب است و درک کامل و درست از آن و رسیدن به تسلط کافی، زمان و مطالعۀ فراوانی می‌خواهد. ما در اینجا قصد داریم به نکاتی اشاره کنیم که بر اساس قواعد و قوانین این مکتب شکل گرفته‌اند و می‌توانند در طراحی درست بسته‌بندی مینیمالیستی به شما کمک کنند.



عنصر اصلی طرح مینیمال



طراحی مینیمالیستی اساسا حول یک عنصر اصلی می‌چرخد و هر چیز اضافۀ دیگر را حذف می‌کند. در داستان مینیمال شما راجع به یک واقعۀ اساسی می‌نویسید و هر توصیف و پرگویی دیگری را دور می‌ریزید.



در طراحی بسته بندی مینیمالیستی هم دقیقا باید همین روش را پیش بگیرید. یک و فقط یک عنصر اساسی را بردارید و آن را برجسته کنید. هر وسوسه‌ای برای شلوغ کاری و اضافه کردن ارکان دیگر به طرح را پس بزنید.



استفاده از محدودیت‌ها



محدودیت همیشه هم بد نیست. گاهی می‌توان از آن به عنوان برگی برنده برای جذابیت بیشتر و ایجاد حس رازآلودگی استفاده کرد. خلاقیتتان را به کار بیندازید و ببینید چه جور محدودیتی می‌‌توانید به کار ببرید که مخاطبتان را کنجکاو کنید و به هیجان بیاورید.



مثلا می‌توانید کل بسته بندی را طوری طراحی کنید که داخل بسته مشخص نباشد و بعد در قسمت از روی کار با طرحی منحصر به فرد، فضای باز یا نایلونی داشته باشید تا مخاطب بتواند دزدکی نگاه کوچکی به داخل بسته‌بندی بیندازد. شورش را هم در نیاورید. قرار نیست واقعا برای مخاطب معما بسازید، قطعا مخاطبتان باید بداند که داخل بسته بندی چیست که بخواهد آن را بخرد. با اینکار فقط قصد دارید کمی حس راز آلودگی بسازید، همین.



اهمیت فضاهای خالی در مقابل عناصر دیگر



در طراحی مینیمال فضای خالی همانقدر اهمیت دارد که عناصر طراحی. اصلا بگذارید خیالتان را راحت کنیم، چه بسا در این مکتب فضای خالی اهمیت بیشتری داشته باشد. وقتی فضای خالی را به درستی استفاده کرده باشید، ناخود آگاه فوکوس و توجه مخاطبتان را به طرف عنصر اصلی می‌برید که کمی قبل درموردش توضیح دادیم.



جمع بندی بسته بندی مینیمالیستی



در نهایت بگذارید مینیمالیسم را به روشی مینیمال خلاصه کنیم:



مینیمالیسم یعنی هوشمندی و خلاقیت.